معروف ترین طراحان قالی ایران چه کسانی هستند؟

طراحان قالی

تکمیل و تعالی نقشه قالی ایرانی به مرور زمان صورت گرفته است.بنابر شواهد تاریخی، قالی‎های ایران تا حدود ۴۵۰ سال پیش مقارن سلطنت شاه طهماسب با طرح‎های هندسی بافته می‎شدند و شاید تا حدودی به تحقیق بتوان گفت تنها بعد از این زمان بود که طرح‎هایی با خطوط منحنی و دوار در نقش قالی ایران وارد شد و در این زمان، هنر قالی مانند دیگر هنرهای زیبا به حد کمال خود رسید.

طراحان قالی
هنگام بحث درباره طراحان نقش قالی ایران اگر از گذشته‎های بسیار دور عهد صفوی که تنها نام انگشت شمار تنی چند از این هنرمندان از جمله رضا عباسی، میرک و سلطان محمد تبریزی بر صفحات تاریخ هنر ایران باقیمانده است بگذریم و ادامه مبحث را با گذشتن از یک فضای خالی تاریخی به دوره پایانی عهد قاجاریه کشانده و تاریخ نقش قالی را از زمان نقاش بزرگ کرمان محسن خان شروع کرده و به زمان حال برسانیم، به نام بسیاری از هنرمندان نقش قالی و تذهیب بر می‏خوریم که حاصل تخیل و قدرت نقش آفرینی هنر قالی بافی ایران جلوه ابدی بخشیده‎اند(dot) طراحان بزرگ نقش قالی ایران در ۱۵۰ سال اخیر در پنج مرکز مهم قالی بافی ایران به شرح زیر دسته بندی میشود:

کرمان
سر سلسله نقاشان بزرگ ایران، محسن خان نقاش معروف کرمانی است متولد سال ۱۲۱۱ شمسی و متوفی سال ۱۲۹۰ شمسی؛ فرزند این هنرمند بزرگ حسن‎خان یکی از طراحان نام آور و برجسته نقش قالی است.
شاگردان حسن‎خان به ترتیب عبارتند از زمان‏خان، احمد علی‎خان کربلایی، اکبر فدایی، کاشی نقاش، حاج محمد جعفر، عزیز الله بهارستانی، رضا بهره‎مند و حسین رسولی راوری که هر کدام از آنها با ابداع نقشهای جدید و دلفریب هنر نقش قالی را در خطه کرمان به اوج کمال خود رسانیدند(dot) در نسل سوم نقاشان کرمانی به نام‏های محمد علی شاهرخی پسر حسن‎خان،اکبر بهارستانی فرزند عزیزالله بهارستانی، عباس سروری،احمد کیوان، علی صوتی و حسین واعظی بر می‏خوریم(dot)

اصفهان
در طراحی قالی اصفهان بی‎تردید باید ابتدا به نام عیسی بهادری اشاره شود. او پس از اتمام مدرسه کمال الملک، سال ۱۳۱۵ به سرپرستی هنرستان هنرهای زیبا اصفهان برگزیده شد؛ به مدت ۳۰ سال در این سمت شاگردان زیادی را در همه رشته‎های هنرهای تزئینی بویژه در نقاشی و تذهیب و نقش قالی تربیت کرد و طرح‎های بسیار جالبی را به مجموعه طرح‎های ایرانی افزود؛ جواد رستم شیرازی، پورصفا، هوشنگ جزی‎زاده، محمود فرشچیان و جعفرقلی دادخواه همگی از دانش آموختگان این هنرستان و از شاگردان و همکاران او بودند(dot) احمد ارچنگ متولد ۱۲۹۳ شمسی هنرمند برجسته دیگری است که از او طرح‎های چشم نواز و زیبایی در نقش قالی‎بافی مانده است؛ شاگردان با استعداد این هنرمند به نام‎های عباس کرباسیون و رحمت الله شادمان در ادامه کار استاد هم اکنون به کار طراحی در اصفهان اشتغال دارند؛ جعفر رشتیان، طراح معروف دیگری درا صفهان که تا چندی پیش در قید حیات بود در زمینه طرح‎های منظره‎ای نمونه‎های بسیار با ارزشی از خود بر جای گذاشت. نمیتوان از نقش قالی اصفهان صحبت کرد و به نام حسین مصور الملکی متولد ۱۲۷۰ شمسی از نقاشان مشهور نقش قالی اصفهان اشاره نکرد.

Image result for ‫طراح فرش‬‎

مشهورترین طراحان قالی
کاشان
در دفتر طراحان بزرگ و صاحب سبک کاشان در ۱۱۰ سال اخیر ابتدا به نام رضا صانعی می‎رسید رضاخان کهاز پیشکسوتان هنرمند نقش قالی است بر می‎خوریم.این هنرمند نامدار سال ۱۲۶۵ شمسی در شهر کاشان متولد شد.
او مانند سایر هنرمندان همعصر خود، نقاشی و طراحی را نزد میرزا احمد و برادرش میرزا علی اکبر آموخت و خیلی زود خود به مرحله استادی رسید. آثار او بیشتر بصورت دورنما و پرتره است. همکار و داماد او میرزا نصرالله صانعی نقاش زاده نیز از استادان فن نقش قالی است که بیشتر در سبککلاسیک کار میکرده است(dot) دبیرالصنایع، آقا رضا وفا و میرزا عباس صنیعی نیز از استادان فن هستند و هنر نقاشی قالی کاشان به مقیاس زیاد، مدیون ذوق و نوآوری و خلاقیت هنری آنان است؛ محمد و نظام افسری، دو تن از اعضای خانواده هنرمند افسری در کاشان هستند که در رشته نقش قالی به مرحله استادی رسیدند؛کارهای این دو نقاش چیره دست بیشتر در مایه طرح‎های طبیعت و صورت سازی است(dot) در یادآوری سایر هنرمندان صاحب شهرت این رشته باید به نام‎های محمد صنیعی، فرزند میرزا عباس صنیعی و مرتضی درویش و بالاخره سید محسن صانعی فرزند رضا صانعی که در شهر مشهد به کار طراحی قالی اشتغال دارد اشاره شود.

تبریز
شهر تبریز میراث‎دار نگارگری مکتب تبریز است که خود همواره به عنوان نوآورترین شهر در طراحی قالی جهان مطرح بوده است. تبریز از سویی به واسطه قرار گرفتن در مسیر جاده ابریشم و ارتباط با کشورهای اروپایی و از سویی جسارت طراحان در ابداع فرم‎ها و رنگ آمیزی‎های جدید از ویژگی‎های منحصر به فردی برخوردار است. از قدیمی‎ها رسام ارژنگی و میر مصور، مینیاتوریست و نقاش قالی و از بنیانگذاران مدرسه صنایع مستظرفه تبریز بوده‎اند. همچنین از استادان درگذشته می‎توان به حبیب الله امین افشار و محمد تقی خیابانی،ابراهیم رضایی،ابوالقاسم اماقانی، قلی نامی و اکبر برگی اشاره کرد و از هنرمندان دوران معاصر رضا اسکندری، غلامحسین خیابانی و محمد حسین بنام را می‎توان نام برد که هر کدام با ذوق و کوشش فراوان سعی دارند برگ جدیدی بر دفتر طرح‎های جاودانی قالی ایران بیفزایند.

مشهد

از طراحان مشهور و قدیمی مشهد میتوان از عبدالحمید صنعت نگار متولد ۱۲۸۷ شمسى نام برد که طراح نقشه بسیاری از قالی‎های بافته شده در کارگاه عمو اوغلی بوده است، علی اکبر طرحچی، فرزند عباس طرحچی معروف به نگارنده نیز از طراحان قدیمی و پر سابقه مشهد است؛ از نسل جوانتر محمد حسین فخرالواعظین مهدوی متولد ۱۳۱۰ شمسی فرزند شیخ عبدالکریم فخرالواعظین مهدوی، طراح و نقاش قدیمی کرمانی و احمد بهبودی و حسین شهیدی‎نژاد هستند که در گروه هنرمندان کارگاه‎های قالی‎بافی آستان قدس رضوی و شرکت سهامی فرش ایران قرار دارند.

راهنمای شستشوی فرش درمنزل

معمولا بهتر است که فرش ها را سالی یکبار و حتی تا هر ۱۸ ماه یکبار شستشو دهید.
شستشوی کافی، مناسب و کنترل شده فرش ها باعث افزایش طول عمر و صد البته زیبایی آنها خواهد شد.
خیلی از افراد خودشان به سراغ شستشوی فرش هایشان می روند که طبعا این مسئله به نوبه خود اشتباهاتی را
نیز به دنبال خواهد داشت.

نکاتی برای شستشوی فرش در منزل
زمانی که تصمیم به شستشوی فرش در منزل و شستشوی دستی فرش می گیریم طبیعتا به دلیل سخت و سنگین
بودن آن، انرژی زیادی از ما صرف می شود که با این حال، کافی هم نیست.
ممکن است مجبور شویم ترفندهایی را به کار ببریم که همان ترفندها باعث خراب شدن و فرسودگی فرش شما گردد.
این در حالی است که شما می توانید شستشوی فرش خود را به متخصصین این امر بسپارید تا با بهترین
و مناسب ترین روش ها همراه با صرف انرژی بسیار، بتوانند به خوبی از پس شستشوی فرش شما بر آیند.
با این حال اگر دست به شستشوی فرش در خانه می زنید سعی کنید از این سه کار اجتناب نمایید:

• استفاده بیش از حد از شامپو • استفاده بیش از حد از آب بر روی فرش • محافظت
از فرش خیس در مقابل مبلمان و سایر وسایل • استفاده بیش از حد از شامپو در شستشوی فرش طبیعتا
استفاده بیش از حد از شامپو در شستشوی فرش همانقدر خطرناک و مخرب است که شستن بیش از حد فرش!
این کار باعث به هم خوردن بافت رنگی و ضعیف شدن بافت فرش می شود.
سعی کنید برای انجام این کار به سراغ یک فرد آگاه و متخصص بروید و از او کمک بگیرید و
به قول قدیمی ها کار را به کاردان خود بسپارید!راهنمای شستن فرش , معمولا بهتر است که فرش ها را سالی یکبار و حتی تا هر ۱۸ ماه یکبار
شستشو دهید.
شستشوی کافی، مناسب و کنترل شده فرش ها باعث افزایش طول عمر و صد البته زیبایی آنها خواهد شد.
خیلی از افراد خودشان به سراغ شستشوی فرش هایشان می روند که طبعا این مسئله به نوبه خود اشتباهاتی را
نیز به دنبال خواهد داشت.

نکاتی برای شستشوی فرش در منزل
زمانی که تصمیم به شستشوی فرش در منزل و شستشوی دستی فرش می گیریم طبیعتا به دلیل سخت و سنگین
بودن آن، انرژی زیادی از ما صرف می شود که با این حال، کافی هم نیست.
ممکن است مجبور شویم ترفندهایی را به کار ببریم که همان ترفندها باعث خراب شدن و فرسودگی فرش شما گردد.
این در حالی است که شما می توانید شستشوی فرش خود را به متخصصین این امر بسپارید تا با بهترین
و مناسب ترین روش ها همراه با صرف انرژی بسیار، بتوانند به خوبی از پس شستشوی فرش شما بر آیند.
با این حال اگر دست به شستشوی فرش در خانه می زنید سعی کنید از این سه کار اجتناب نمایید:

• استفاده بیش از حد از شامپو • استفاده بیش از حد از آب بر روی فرش • محافظت
از فرش خیس در مقابل مبلمان و سایر وسایل • استفاده بیش از حد از شامپو در شستشوی فرش طبیعتا
استفاده بیش از حد از شامپو در شستشوی فرش همانقدر خطرناک و مخرب است که شستن بیش از حد فرش!
این کار باعث به هم خوردن بافت رنگی و ضعیف شدن بافت فرش می شود.
سعی کنید برای انجام این کار به سراغ یک فرد آگاه و متخصص بروید و از او کمک بگیرید و
به قول قدیمی ها کار را به کاردان خود بسپارید!

راهنمای شستن فرش

راهنمای شستن فرش
• استفاده بیش از حد از آب بر روی فرش در زمان شستشو
طبیعتا خیس کردن بیش از حد فرش، تمامی بافت های
فرش را تحت تاثیر قرار داده و خیس خواهد کرد.
به خاطر داشته باشید که خیس شدن بیش از حد فرش می تواند باعث به هم ریختن بافت رنگ های
فرش شود.
بعضی از فرش ها هم بعد از آب خوردن و خیس شدن بیش از حد کوچک شده و به قول
معروف آب می روند! پس هیچ گاه فراموش نکنید که خیس شدن بیش از حد فرش و بافت های آن
می تواند موجب ایجاد چه آسیب هایی جدی گردد.

• محافظت از فرش خیس در مقابل مبلمان و سایر وسایل
صدمه نهایی ای که می تواند بر بدنه فرش وارد شود، لکه ها و نشانه های ناشی از مبلمان و
سایر وسایل خواهد بود.
امکان دارد مبلمان و وسایل بر روی فرش خیس قرار گرفته و بر روی آن رنگ دهند.
رنگی که ممکن است حالا حالاها فرشتان را رها نکند.
حتی ممکن است پایه فلزی مبلمان شما بر روی فرش قرار بگیرد و از رطوبت ناشی از فرش
دچار زنگ زدگی شود!

چرا به سراغ متخصصین شستشوی فرش و قالیشویی برویم؟
زمانی که متخصصین این حوزه و شرکت های قالیشویی دست به شستشوی فرش شما می زنند،

آن را با رطوبت کنترل شده ای می شویند و به همین نسبت نیز فرش شما را به شکل کنترل
شده ای خشک می نمایند.
این شرکت ها دارای ماشین های شستشویی هستند که از برس های شستشوی ضد گرد و غبار برخوردار هستند.
مواد شوینده ای که به کار می رود با اندازه ای کافی و کنترل شده بوده و شستشوی منظم و
مرتبی بر روی فرش شما اعمال می کنند.
این روش تا جایی ادامه پیدا می کند که فرش شما بعد از طی کردن و پشت سر گذاشتن مراحلی
منظم و کنترل شده به آرامی شروع به خشک شدن می کند.
بسیاری از متخصصین، روش دیگری نیز برای شستشوی فرش دارند؛ روشی مثل استفاده از اسپری ای که حاوی مواد
شوینده بود و فرش شما را بدون وارد شدن هرگونه آسیبی بر بافت و بدنه آن، شستشو خواهد داد.

نحوه شستن فرش
برخی از افراد با این روش مخالف هستند و معتقدند که ممکن است این روش، فرش شما را به صورت
کامل و مطمئنی شستشو ندهد، اما مسئله ای که در این زمینه وجود دارد این است که این روش، فرش
شما را بدون خیس شدن و وارد شدن آسیبی به بافت آن شستشو می دهد.
راهنمای شستن فرش این تقریبا همان چیزی است که فرش به آن احتیاج دارد.
برخی از متخصصین، روش اول را انتخاب می کنند و برخی نیز روش دوم.
در هر دوی این روش ها تلاش و دقت بالایی لحاظ می شود و شما می توانید اطمینان خاطر حاصل
نمایید که فرش شما به بهترین حالت ممکن شستشو یافته است.
فراموش نکنیم که سپردن کار شستشوی فرش به متخصصین این حوزه از دو جنبه، مزیت به حساب می آید: اول
اینکه این شرکت ها در زمینه جا به جایی و حرکت دادن فرش های بزرگ و سنگین، هیچ
مشکل و محدودیتی ندارند.
دوم اینکه آنها به خوبی می دانند که با رعایت چه اصول و شرایطی، فرش شما را به بهترین حالت
ممکن شستشو دهند.

Related image

راهنمای شستن فرش
• استفاده بیش از حد از آب بر روی فرش در زمان شستشو
طبیعتا خیس کردن بیش از حد فرش، تمامی بافت های
فرش را تحت تاثیر قرار داده و خیس خواهد کرد.
به خاطر داشته باشید که خیس شدن بیش از حد فرش می تواند باعث به هم ریختن بافت رنگ های
فرش شود.
بعضی از فرش ها هم بعد از آب خوردن و خیس شدن بیش از حد کوچک شده و به قول
معروف آب می روند! پس هیچ گاه فراموش نکنید که خیس شدن بیش از حد فرش و بافت های آن
می تواند موجب ایجاد چه آسیب هایی جدی گردد.

• محافظت از فرش خیس در مقابل مبلمان و سایر وسایل
صدمه نهایی ای که می تواند بر بدنه فرش وارد شود، لکه ها و نشانه های ناشی از مبلمان و
سایر وسایل خواهد بود.
امکان دارد مبلمان و وسایل بر روی فرش خیس قرار گرفته و بر روی آن رنگ دهند.
رنگی که ممکن است حالا حالاها فرشتان را رها نکند.
حتی ممکن است پایه فلزی مبلمان شما بر روی فرش قرار بگیرد و از رطوبت ناشی از فرش
دچار زنگ زدگی شود!

Image result for washing carpet

چرا به سراغ متخصصین شستشوی فرش و قالیشویی برویم؟
زمانی که متخصصین این حوزه و شرکت های قالیشویی دست به شستشوی فرش شما می زنند،

آن را با رطوبت کنترل شده ای می شویند و به همین نسبت نیز فرش شما را به شکل کنترل
شده ای خشک می نمایند.
این شرکت ها دارای ماشین های شستشویی هستند که از برس های شستشوی ضد گرد و غبار برخوردار هستند.
مواد شوینده ای که به کار می رود با اندازه ای کافی و کنترل شده بوده و شستشوی منظم و
مرتبی بر روی فرش شما اعمال می کنند.
این روش تا جایی ادامه پیدا می کند که فرش شما بعد از طی کردن و پشت سر گذاشتن مراحلی
منظم و کنترل شده به آرامی شروع به خشک شدن می کند.
بسیاری از متخصصین، روش دیگری نیز برای شستشوی فرش دارند؛ روشی مثل استفاده از اسپری ای که حاوی مواد
شوینده بود و فرش شما را بدون وارد شدن هرگونه آسیبی بر بافت و بدنه آن، شستشو خواهد داد.

نحوه شستن فرش
برخی از افراد با این روش مخالف هستند و معتقدند که ممکن است این روش، فرش شما را به صورت
کامل و مطمئنی شستشو ندهد، اما مسئله ای که در این زمینه وجود دارد این است که این روش، فرش
شما را بدون خیس شدن و وارد شدن آسیبی به بافت آن شستشو می دهد.
راهنمای شستن فرش این تقریبا همان چیزی است که فرش به آن احتیاج دارد.
برخی از متخصصین، روش اول را انتخاب می کنند و برخی نیز روش دوم.
در هر دوی این روش ها تلاش و دقت بالایی لحاظ می شود و شما می توانید اطمینان خاطر حاصل
نمایید که فرش شما به بهترین حالت ممکن شستشو یافته است.
فراموش نکنیم که سپردن کار شستشوی فرش به متخصصین این حوزه از دو جنبه، مزیت به حساب می آید: اول
اینکه این شرکت ها در زمینه جا به جایی و حرکت دادن فرش های بزرگ و سنگین، هیچ
مشکل و محدودیتی ندارند.
دوم اینکه آنها به خوبی می دانند که با رعایت چه اصول و شرایطی، فرش شما را به بهترین حالت
ممکن شستشو دهند.

فرش مناسب هرمحیطی چیست؟

رابطه خصوصیات محیط با طرح و نقشه فرش:
پیش از هر توصیه اى در این زمینه یادآورى این مطلب خالى از لطف نیست که معمولاً فرش هاى دستباف اکثر شهرهاى ایران در سه قالب اصلى به لحاظ طرح بافته مى شوند که عبارت اند از لچک ترنج- خشتى و افشان که در میان آنها لچک ترنج از قدیم مورد استقبال بیشترى قرار گرفته و اغلب فرش هایى را که شما در منازل یا در فرش فروشى ها مى بینید در همین طرح بافته شده اند. البته طرح هاى دیگرى نیز وجود دارند که در شهرهاى مختلف بر آن اساس بافته مى شوند. گبه ها، فرش هاى ترکمنى و غیره از این دسته اند. در فرش هاى لچک ترنج دار علاوه بر حاشیه اى پهن که دور تا دور فرش را احاطه کرده است، نقشى در قالب شکل هندسى دایره و یا بیضى در میان قرار گرفته که به آن ترنج مى گویند و در چهار گوشه داخلى حاشیه چهار نقش با فرم مثلثى قائم الزاویه که وتر آن خطى هلالى است وجود دارد که هر یک از این چهار نقش را هم لچک مى گویند.برخى از کارشناسان فرش ادعا مى کنند که طرح هاى اصلى فرش هاى ایرانى برگرفته از معمارى ساختمان هاى آن روزگار است. در نتیجه هنگامى که در ساختار خانه ها تغییرى اساسى ایجاد مى شده، طراحان فرش نیز از این تغییر تبعیت مى کرده اند. آنها بر این عقیده اند که طرح لچک ترنج فرش ها از طرح پردیس معمارى ساختمان هاى سده آخر دوره اشکانیان الهام گرفته است. این معمارى از فضاى اندرونى بیرونى تشکیل شده بود و در واقع فرش هاى لچک و ترنج دار نمادى از حیاط این ساختمان ها بوده اند. «لچک»ها باغچه هاى سبزیکارى چهار وجه حیاط و «ترنج» حوض میانى حیاط را یادآور مى شدند. گل هاى میان آنها نیز به گلکارى هاى گل محمدى حیاط اشاره مى کرده اند. پس از گذشت زمان و ایجاد تغییرات در معمارى و حذف حوض میانى و باغچه هاى سبزیکارى، طرح افشان فرش به وجود آمد. در این طرح دیگر اثرى از لچک و ترنج نبود و با حفظ همان حاشیه اصلى در فضاى میان حاشیه ها نقش هایى از انواع گل و ساقه و برگ دیده مى شدند.

Image result for decoration carpet

طرح هاى خشتى جمله دیگر طرح هاى فرش هاى ایرانى هستند که براساس آن تمام سطح داخلى مابین حاشیه ها به مستطیل هایى مساوى تقسیم شده و در داخل هر یک نقشه اى بافته مى شود که ممکن است این نقشه ها چندین بار در خشت هاى مختلف تکرار شود. البته عدم تکرار آنها نشانى بر مرغوبیت نقشه و ابتکار طراح است. این طرح در برخى از شهرها به گلستان نیز معروف است. امروزه طراحان نقشه هاى فرش با ابتکارات خود و براساس سلایق متقاضیان در همین قالب هاى اصلى به ارائه طرح هاى متفاوت و زیبا پرداخته اند که با توجه به نامشان ثبت شده است. مثلاً در فرش هاى تبریز نقشه هاى علیا، بهشتى، شیوا، بنام، تقى زاده، قلى نامى و بسیارى نقشه هاى دیگر وجود دارند که با توجه به نام طراحانشان نامگذارى شده اند و اگرچه به لحاظ طرح و رنگ با هم متفاوت هستند ولى همگى در قالب طرح اصلى لچک ترنج جاى مى گیرند. با توجه به تنوع موجود، دست براى انتخاب مناسب ترین فرش براى فضاى مورد نظر باز است.

– در فضایى با وسعت کم، پهن کردن فرش با نقش و نگارى فشرده و متراکم، به شلوغى فضا و در نهایت کوچکتر به نظر آمدن آن کمک مى کند.

– هنگامى که کفپوش ثابت فضاى مورد نظر شما طرح دار است فرشى با طرح هاى خلوت انتخاب کنید تا تعادل طرح و نقش در کف محیط حفظ شود. مثلاً در صورت امکان استفاده از گبه به لحاظ سبک دکوراسیونى محیط بهترین انتخاب براى روى کفپوش پارکت آن هم در فضاى مدرن گبه است.

– دکوراتورها همواره فرش هاى با طرح افشان را براى فضا هاى کوچک توصیه مى کنند.
-انتخاب فرش هاى لچک ترنج براى فضاى معمولى و نسبتاً بزرگ بسیار مناسب است ولى انتخاب فرش خشتى براى این قبیل مکان ها توصیه نمى شود زیرا سبب کوچکتر جلوه کردن محیط مى شود.

Related image

رنگ و انتخاب فرش: براى فضایى با وسعت کم، فرشى با ترکیب رنگى روشن انتخاب کنید. این مسئله در مورد مکان هاى با محدودیت نور کافى نیز توصیه مى شود. هر چه کف زمین روشن تر باشد فضا بزرگتر و نورانى تر جلوه مى کند. در ضمن به هنگام انتخاب رنگ فرش، به پالت رنگى موجود در فضا شامل رنگ دیوارها، پارچه روکش مبلمان، پرده ها و حتى رنگ چوب لوازم و از همه مهمتر رنگ کفپوش، توجه کنید. حفظ هماهنگى میان طرح و رنگ فرش انتخابى و دیگر عناصر یک فضا از جمله مهمترین موارد در انتخاب فرش مناسب است.

کاربرد محیط و فرش مناسب: این که فرش مورد نیاز در چه مکانى و با چه کاربردى پهن مى شود در انتخاب تعیین کننده است. مثلاً براى فضاهاى پر رفت وآمد مثل اتاق نشیمن و فضاى ورودى خانه، فرش هاى روشن و با بافت ظریف و به اصطلاح رج بالا انتخاب نکنید. اینگونه فرش ها در این مکان ها در معرض آسیب دیدگى بیشترى قرار مى گیرند.

سبک دکوراسیونى: انتخاب فرش نیز مانند انتخاب دیگر لوازم دکوراسیونى تابع رعایت قوانین سبک دکوراسیونى به کار رفته در محیط است. لذا پیش از خرید فرش به انتخاب نقشه اى مناسب با سبک دکوراسیونى فضاى خانه تان بیاندیشید.

پیشینه فرش فارس

فرش فارس را به نوعی می‌توان مادر فرش ایران نام نهاد.وجود قالیچه سنگی حجاری شده بر درگاه غربی تالار صد ستون تخت‌جمشید که اولین بار توسط تیلیا باستان‌شناس ایتالیایی مورد توجه قرار گرفت و مشابهت آن با قالی پازیریک و مشابهت هر دو با نقوش تخت‌جمشید و اساسا حجاری‌های دوران هخامنشی، وجود فرشبافی و اعتلای آن را در فارس آن دوران محقق می‌سازد.
مورخین یونانی همراه اسکندر مقدونی نیز، از فرش ارغوانی رنگی یاد می‌کنند که در قبر کورش در پاسارگاد گسترده بوده‌اند.

آنچه مشخص است، تاریخ مستند و تردیدناپذیر فرش فارس، از سده دوم هجری آغاز می‌شود. به استناد آن می‌توان دریافت که دستبافت‌های فارس در صدر اسلام و لااقل از قرن دوم هجری، به آن درجه از اعتبار و شهرت رسیده بود که از اقلام عمده باج و خراج و مالیات باشد و همراه زر و سیم، به خزانه خلفا راه یابد.در دوران پس از اسلام، قرن هشتم هجری را می‌توان روزگار عظمت فرشبافی فارس دانست. اعتلای فرشبافی فارس به آنجا رسیده بود که غازان‌خان، بافت فرش‌‌های کاخ خود در تبریز را به قالیبافان فارس سفارشداد.

در قرن نهم و دهم با آمدن طلایه‌داران قشقایی به فارس، هنر فرشبافی این خطه، رونقی تازه گرفت و این هنر، بیش از پیش، در مناطق ایل‌نشین تمرکز یافت. این تمرکز که تا زمان حاضر، کم و بیش ادامه یافته، ویژگی اساسی فرشبافی فارس است.

Image result for persian carpet

فرش فارس در بین دستبافت‌های ایرانی، از ویژگی‌های خاصی برخوردار است:

– بافت بسیار متراکم و مستحکم که محصول دارهای افقی است.

– شیرازه دو رنگ همزمان با بافت

– ذهنی بافی در طرح و نقشه

– رنگرزی گیاهی با استفاده از گیاهان رنگده بومی فارس

– استفاده از پشم مرغوب گوسفندان محلی فارس با توجه به چراگاه‌ها و مناطق جغرافیایی متفاوت

– دو پوده بودن بافت

– و…

این خصوصیات منحصر به فرد در دستبافت‌های فارس، در نهایت عامل ماندگاری آن در فرهنگ اصیل فرش ایران شده است.

اهمیت اقتصادی فرش فارس کمتر فرآورده‌ای یافت می‌گردد که در ارتباط با فعالیت‌های اقتصادی جامعه، گستره‌ای چون فرش وسیع و همه جانبه داشته باشد و این خود، نشانگر اهمیت اقتصادی این دستباف صد‌در‌صد هنری است.
فرش، مستقیم وغیر مستقیم، با سایر کوشش‌های اقتصادی در ارتباط است.
مهم‌ترین این موارد، عبارتند از:

الف) از لحاظ مواد اولیه فرش، با این افراد و مؤسسات: کشاورزان پنبه کار و افراد و مشاغلی که با ایشان سر وکار دارند، از جهت مصرف پنبه در نخ تار فرش. دامداران و افرادی که با ایشان در ارتباطند، از لحاظ تأمین پشم که ماده اولیه فرش است. فروشندگان مواد رنگدار و رنگزای طبیعی و مصنوعی اعم از داخلی و خارجی و در نتیجه در ارتباط با واردکنندگان و…

ب) از جهت کار، با این افراد و مؤسسات: کارخانجات پنبه پاک‌کنی، کارخانجات حلاجی پنبه و پشم یا افرادی که بطور دستی این کار را انجام می‌دهند، کارخانجات ریسندگی و تاب‌دهی نخ یا افرادی که دستی این کار را انجام می‌دهند، رنگرزان و عوامل آنها، نصب‌کنندگان دار، چله‌کش‌ها، بافندگان، استادکاران.

ج) از لحاظ معاملات وتجارت فرش با: تجار فرش داخلی، صادرکنندگان، بازاریابان، کارگران و کارمندان مؤسسات تجاری.
مؤسسات دولتی چون مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران، بانک‌ها، گمرکات، اتاق بازرگانی و صنایع و معادن ایران.

بطور کلی فرش و صنایع جنبی آن، در به گردش در آوردن چرخ اقتصاد جامعه و ایجاد کار برای میلیون‌ها نفر از افراد ذیربط و نیز تقویت بنیه اقتصادی کشور از طریق افزایش سپرده‌های خارجی تامین ارز تأثیر بسزا و قابل توجهی دارد.

موزه‌ها، کلکسیونرها و پژوهش‌های فرش‌شناسی
فرش فارس، کالایی است هنری و دارای سابقه. همین دو خصوصیت، کافی است که کالایی را به موزه‌ها برساند و طرفداران خاص خود را پیدا کند. فرش فارس هم از این قاعده مستثنی نیست. نمونه‌هایی از زیباترین دستبافته‌های فارس را می‌توان در موزه‌های مختلف دید. از آن جمله: در ایران، موزه فرش ایران و موزه آستان قدس رضوی. و در دنیا، موزه ویکتوریا و آلبرت لندن، موزه یادمان دی‌یانگ در سانفراسیسکو، موزه بوداپست، موزه هنرهای اسلامی قاهره و جز آن.
مجموعه‌داران خصوصی مختلفی چون جرج برنز و دکتر سیاوش آزادی نیز، به گردآوری فرش فارس پرداخته‌اند.

به تبع این اهمیت، پژوهش‌های مختلفی نیز در خصوص معرفی و دسته‌بندی دستبافته‌های فارس انجام گرفته است که در این خصوص، باید از پژوهشگران ایرانی چون دکتر سیروس پرهام، دکتر پرویز تناولی، دکتر طاهر صباحی و دکتر سیاوش آزادی نام برد.
در میان پژوهشگران خارجی نیز باید از مامفورد آمریکایی، سیدنی چرچیل انگلیسی، مری ریپلی آمریکایی، هوبل آلمانی و سیسیل ادواردز نام برد.

Image result for persian rug

رنگرزی فرش درایران چگونه انجام می شود؟

رنگرزی در فرش

رنگرزی عملی است که طی آن ماده رنگی در شرایط معینی از درجه حرارت و زمانبر الیاف و یا کالای منسوج از نوع معینی اثر می گذارد و آن را رنگ می کند.
در توضیح بیشتر رنگرزی یا صبّاغی به فرآیندی گفته می‌شود که در طی آن کالای نساجی (الیاف، نخ، پارچه و یا پوشاک)در محلولی که شامل مواد رنگزا و مواد شیمیایی می‌باشد، رنگ‌آمیزی شود و مولکول‌های رنگ، با دوامی نسبی با مولکول‌های کالای نساجی، پیوند محکمی برقرار نمایند.
ماده رنگزا، به همه مواد طبیعی و یا شیمیایی که قابلیت رنگرزی الیاف و یا منسوجات را دارند اطلاق می‌شود. رنگ کالای رنگرزی شده باید ثبات داشته باشد و «در مقابل سایش، شستشوی شیمیایی مانند اسیدها، بازها، حلال ها، نور خورشید، حرارت، رطوبت، گرد و خاک و… یکنواخت و دارای حداکثر مقاومت باشد.» از سوی دیگر هم بایستی به در عمق الیاف نساجی پخش شود و تنها روی سطح آن قرار نگیرد.رنگرزی در فرش رنگزاها به دو دسته طبیعی و شیمیایی، تقسیم می شوند، و گروه سوم با ترکیب رنگ های طبیعی و شیمیایی ساخته می شود.

مواد رنگزای طبیعی استفاده شده در فرآیند رنگرزی، ریشه طبیعی داشته و با توجه به منبع استخراج آن‌ها در سه گروه زیر قرار دارند:
۱- آن‌هایی که از مواد معدنی به دست می‌آیند، مثل خاک سرخ؛ ۲- مواد رنگی به دست آمده از جانوران،مانند قرمزدانه و صدف فرفری؛ ۳- رنگدانه های به دست آمده از ریشه، گل، برگ، میوه و پوست نباتات.
رنگرزی در فرش تا قبل از اینکه رنگ های شیمیایی از طریق سنتز کشف شوند، کلیه رنگ ها از مواد طبیعی به دست می آمد.
پیشرفت های صنعتی و تغییر نظام تولید، همین طور مشکلات در تهیه و گاه مقرون به صرفه نبودن رنگ های گیاهی و حیوانی، محققان را بر آن داشت تا دست به تهیه ترکیبات جدیدی از مواد شیمیایی و تولید رنگ از آن ها بزنند.
در قرن نوزده میلادی «تحول وسیعی در تجزیه شیمیایی رنگ های طبیعی به وجود آمد، رنگ های مصنوعی تهیه گردید. دانشمندانی چون «ککوله، پرکین ، هوفمان» در این راه سعی بسیار نمودند، در سال ۱۸۶۸م. سنتز آلیزارین به وسیله «گرابه» و «لیبرمان» عملی شد.» اولین رنگ مصنوعی «آنیلین زرد» بود.
مواد رنگزای مصنوعی را بر پایه خواص آن‌ها و ساختمان شیمیایی مواد طبقه‌بندی می‌کنند.
به نظر کارشناسان فرش، رنگ های شیمیایی باعث متزلزل شدن جایگاه فرش در بازارهای جهانی شده است، قضاوت های گوناگونی پیرامون استفاده و یا عدم استفاده از رنگ های شیمیایی در فرش صورت می گیرد که قابل بحث و بررسی هستند.
دیدگاه ها در دو دسته کلی قرار دارند، یک گروه تاکید بر مزایای رنگرزی سنتی دارند و دیگری بر مزایای رنگرزی شیمیایی را هم در نطر می گیرند.

تمایل به استفاده از مواد رنگزای طبیعی می تواند به دلایل ذیل بیان شود:
– حفظ روش های سنتی و بومی و احیای آن ها از لحاظ هنر و صنعت؛ زیرا «بازتاب مهم صنعت رنگرزی با مواد طبیعی بیشترین کاربرد خویش را در هنر و صنعت فرش بافی به جای گذاشته است و قالی ایران صنعتی کاملاً مستقل محسوب می شود که ضمن رفع نیازهای مصرفی دارای حالتی هنری نیز هست.»

– مسایل و مشکلات زیست محیطی ناشی از پساب رنگزاهای مصنوعی؛

– عدم تاثیرات سوء به محیط زیست، از نظر پسآب و بخارهای متصاعد شده از پاتیل رنگرزی؛ بررسی تأثیرات فرآیند رنگرزی بر روی محیط زیست در همه کشورها و کل کره زمین بسیار حایز اهمیت است.
بسیاری از کشورهای در حال توسعه مقررات خاصی در زمینه نوع رنگ‌های مصرفی، روش‌های گوناگون آن و دفع پساب‌های حاصل،تدوین نکرده‌اند. در ایالات متحده آمریکا به‌ویژه ایالت کالیفرنیا، مقررات خاصی در این زمینه در حال اجرا است به طوری که نوع مواد رنگزا و نوع اسلوب‌های رنگرزی تحت قوانین ویژه تعیین شده‌است.

– سازگاری انسان با رنگزاهای طبیعی و عدم وجود خطرات ناشی از مصرف رنگزاهای مصنوعی بر سلامتی انسان؛

– کیفیت مطلوبتر کالای رنگرزی شده از نظر جلا، زیردست، احساس آرامش و راحتی مصرف کننده ، ثبات و… ؛

– افزایش ارزش افزوده فرش؛

– صرفه جویی اقتصادی جلوگیری از خروج ارز؛ «فرش و سایر دستبافت های ایرانی، بعد از نفت مهم ترین اقلام صادراتی کشور ما را تشکیل می دهند. از این رو، گسترش تولید مواد اولیه آن ها در داخل کشور، با توجه به کیفیت مرغوب رنگ های طبیعی، از یک سو می تواند از خروج ارز برای تهیه رنگ های شیمیایی تا حدود زیادی بکاهد و از سوی دیگر بازار جهانی فرش ایرانی را دوباره پر رونق کند.»

Image result for dye carpet

تاریخچه فرش ایرانی

زیراندازهای نخستین متشکل از پوست نرم حیوانات و الیاف نرم گیاهی و بوریا بود اما به دلیل گسترش جوامع اجتماعی و کاهش شکار، نیاز به تولید بیشتر زیراندازهای دست بافته روز به روز بیشتر شد و بافت این گونه زیراندازها تکامل یافت.
کاوشهای باستانشناسی نشان می‌دهد استفاده از بوریاهای بافته شده از نی‌های منطقه میان رودان، از هزاره چهارم و پنجم متداول بوده و بافت گلیم تا سده پانزده قبل از میلاد، به مرحله بالایی از تکامل رسیده است.

فرش ایرانی

کهن‌ترین دستبافته ای که باستان شناسان به آن دست یافته‌اند، قالیچه‌ای است که به علت دستیابی به آن در گور یخ زده یکی از فرمانروایان سکایی در دره ‌پازیریک در سیبری، به نام قالیچه پازیریک نامیده شده است. این فرش که به عنوان پوشش اسب به کار می‌رفته هم اکنون در موزه ارمیتاژ لنینگرادنگهداری می شود و صاحب نظران با توجه به نقشهای روی این قالی که شبیه نقوش اصیل هخامنشی است آن را ایرانی می‌دانند و بر این باورند که فرش پازیریک از دست بافته ی مادها و پارت‌ها (خراسان بزرگ قدیم) است رنگهای مورد استفاده در این قالی قرمزاخرایی، زرد، سبز کمرنگ و نارنجی است. تشابه نقوش سواران و مردان پیاده که در کنار اسبان خود راه می‌پیمایند، و جانواران بالدار در این قالی با نقوش تخت جمشید، درستی نظر این پژوهشگران را قویتر می‌سازد. صاحبنظران همچنین معتقدند بافت قالیچه‌ای با چنین ویژگیها، مستلزم دارا بودن پشتوانه‌ای فرهنگی و هنری در ارتباط با بافت فرش، کمینه برای چندین قرن خواهد بود و مبین این نکته است که در سده های متمادی، پیش از بافت فرش معروف پازیریک، این حرفه در فلات ایران رواج داشته و ایرانیان به رمز آن پی‌برده بودند.

گفتار مورخان نیز، حاکی از تایید همین نکته است. به طوری که گزنفون مورخ یونانی در کتاب خود موسوم به «سیرت کوروش» می‌گوید: «ایرانیان برای اینکه بسترشان نرم باشد، قالیچه زیر بستر خود می‌گستردند».این عبارت نشان دهنده آن است که قالیبافی در این زمان عمومیت داشته و در زندگی روزمره جایگاه خود را یافته و از ملزومات زندگی به شمارمی‌آمده است.

Image result for old carpet

قدمت فرش ایرانی

گرچه از دوران ساسانیان نمونه مشخصی موجود نیست، اما آن چنان که از قراین پیدا است، فرش ایران در دوران ساسانی، از شهرت و اعتبار جهانی برخوردار بوده است. چنان‌ که سالنامه چینی «سوئی سو» (sui-su) در این دوران از فرش پشمی ایران به عنوان کالای وارداتی به چین نام می‌برد. در ادبیات فارسی نیز، بارها فرش معروف “بهارستان” متعلق به خسروپرویز پادشاه ساسانی یاد شده است. اوصافی که از فرش بزرگ بهارستان آمده است، نشانه‌هایی از توان و برتری هنرمندان ایرانی و پیشتازی آنان درهنر فرش بافی است.

با ظهور دین اسلام و فروپاشی نظام پرشکوه ساسانیان، هنر فرشبافی که پیشتر توسط اشراف حمایت می‌شد دچار رکود شد و در پی آن ظهور سلسله‌های مختلف و عدم ثبات سیاسی در قلمرو پهناور ایران، توان رشد و نمورا از آن بازستاند. به ویژه آن که اعراب به تجملات زندگی توجهی نداشتند، و کاخهای رفیع برای در میان گرفتن آنان که به زندگی در صحرا و بیابان و آسمان پرستاره و چادرهای حصیری خو گرفته بودند، توان فرسا می‌نمود، و به منظور مبارزه با شرک و بت‌پرستی نقش پردازی ازانسان و حیوان را مکروه می‌دانست.

با پراکنده شدن هنرمندان در شهرهای دور و نزدیک، هنر فرشبافی بی‌نمودی آشکار، به بقای خود ادامه داد، اما این روند دیری نپایید و خلفای بین‌امیه و بنی‌عباس برخلاف خلفای گذشته، در تقلید از شاهان گذشته، به این هنر توجه کردند و موجبات شکوفایی این هنر را پدید آوردند. ذکر دویست خانه قالی در تاریخ بیهقی متعلق به نیمه اول قرن پنجم هجری در شرح هدایای ارسالی از خراسان توسط علی‌بن عیسی برای هارون الرشید، خود گواهی براین نکته است و اخبار و شواهدی که مورخان و جغرافی نگاران اسلامی از این و آن در کتب خود درج کرده‌اند، خود دلیل غیر قابل انکاری از وجود فرهنگ پیشرفته قالیبافی ایران است.

مولف «حدودالعالم» که در تاریخ ۸۱۲ م آن را به رشته تحریر درآورده به قالیبافی فارس اشارت دارد، و یک قرن بعد مقدسی به وجود قالیهای سجاده‌ای در اراضی مرتفع قائنات،اعتراف می‌کند.
یاقوت حموی (۱۱۷۹ میلادی، قرن ششم هجری) از وجود قالیبافی آذربایجان خبر می‌دهد، و ابن‌بطوطه جهانگرد عرب (۱۳۰۴ ـ ۱۳۷۸میلادی) در راه خود از خورموسی در خلیج فارس به اصفهان، هنگام بازدید از ایذه در منطقه بختیاری از فرش سبز رنگی از در جلو وی گسترانیدند یاد می‌کند.
ادبیات فارسی نیز از این نشانه‌ها خالی نیست. خاقانی شروانی شهرت قالیهای مرندی را در قرن ششم چنین بازگو می‌کند:

چون مرا سندس است و استبرق شاید ارقالی مرندی نیست
یورش قوم مغول آنچه را که دستاورد پادشاهان گذشته بود، نابود ساخت. آنان مردانی جنگجو بودند که دنیا را برپشت اسبانشان فتح کرده بودند و در مصافشان با دشمنان، زنانشان را همراه نمی‌بردند، و قالی که زاده دستان هنرمند زنان است، با حمله آنان، نه تنها به ایران راه پیدا نکرد، بلکه باعث شد تا کارگاههای کوچک بافت قالی نیز ازبین رفته و طراحان و نقاشان به نقاط دوردست و روستاهای دور افتاده بگریزند.

مغولها گرچه سرزمین ایران را فتح کردند، اما به سرعت مقهور فرهنگ غنی ایرانیان شده و به آن تن دادند. جانشینان مغولان با برخورداری از این فرهنگ، رفته‌رفته به ترمیم خرابیها همت گماشتند و هنرمندان را بزرگ داشته اکرام کردند و موجبات پیشرفت زمینه‌های هنری را فراهم آوردند. در اخبار آمده است که غازان خان اولین ایلخانی بود که به دین اسلام گروید و فرشهایی برای آرامگاه خالد ابن ولید سردار صدر اسلام به دمشق گسیل داشت. وی برای تزیین صحن کاخهای خود نیز قالیهایی از خطه فارس را فراهم آورد.

جانشینان تیموریان برخلاف اعقابشان افرادی هنر دوست و هنرپرور بودند و بعضی‌شان در برخی از رشته‌های هنر دست داشتند. آنان با بزرگداشت نقاشان و هنرمندانی چون بهزاد هراتی و ایجاد کانونهای هنری در اعتلای این هنرگامهای موثری برداشتند. نقاشیهایی که از دوره تیموری باقی مانده نشان دهنده علاقه شاهان تیموری به هنر فرشبافی است.
دوران صفوی عصر درخشان و پرشکوه احیای هنر در تمام زمینه‌هاست. نمونه‌های ارزنده موجود در موزه‌های مشهور جهان همچون قالی مشهوراردبیل که جهت مقبره شیخ صفی الدین اردبیلی جد بزرگ صفویان بافته شده و اکنون در موزه ویکتوریا و آلبرت نگهداری می شود، حاصل کارگاههای قالیبافی شاهی در این دوران بوده اند.

حمایت شاهان صفوی و ابراز علاقه آنان به این حرفه سبب شد تا صنعت فرشبافی از درجه یک پیشه و حرفه روستایی تا مقام یکی از هنرهای زیبا ارتقا یابد. شاه عباس در این مهم سهم به سزایی داشت، زیرا وی با تاسیس کارگاه قالیبافی در جوار کاخ های سلطنتی خود بین چهل ستون تا میدان شاه، بافندگان را مستقیماً زیر نظر داشت تا از کیفیت بافت و ظرافت آنها مطمئن شود. یادداشت های گردشگرانی چون تاورنیه، شاردن و رابرت شرلی تاییدی براین گفتار است.
ایجاد روابط تجاری با کشورهای اروپایی و ورود جهانگردان، گردشگران و سفرا به ایران، زمینه گسترش روابط فرهنگی، تجاری را با دیگر کشورهافراهم ساخت و استقبال از قالیهای نفیس ایرانی در اروپا براهمیت دستبافته ها ورونق سفارشها افزود.

از این زمان کاشان به واسطه مرغوبیت و ظرافت قالیهای تولیدی خود پذیرای سفارشات بسیار شد و تولید فرشهای زربفت که حاصل بافت با نخهای طلا و نقره بود، بنا به سفارش دربار لهستان بر رونق آن شهر افزود. این فرشها که بعدها به فرشهای لهستانی یا پولونزی Polonaisa معروف شدند، یادگارهای این دورانند و اکنون مایه فخر و مباهات موزه‌های مالک آنند.

شاه عباس با گردآوردن بهترین نقاشان و طراحان و بافندگان از سراسر کشور و تجمع آنها در کارگاههای سلطنتی، شاهکارهای بی‌مانندی را در هنر فرشبافی سبب شد و نقشهای قالی با الهام از نقوش نگارگری و تذهیب توسط هنرمندان دگرگون شد. با انقراض صفویان افول هنر فرشبافی نیز آغاز شد. تاخت و تاز افغانها در ایران، همه چیز را به ناگهان از بین برد و خاطره دردناک حمله مغولان را در اذهان همگان زنده کرد.

نادرشاه جهت حفظ انسجام و یک پارچگی کشور فرصت آن را نیافت تا به مسایل هنری بپردازد اما دوباره و رفته رفته با حفظ امنیت و آرامش ایجاد شده در سایه شجاعت و دلاوری ایرانیان، هنری که در خفا به حیاتش ادامه می‌داد در دوره زندیه اعتبار بیشتری یافت و مورد توجه فرمانروایان قرار گرفت.

در دوره قاجاریه نیز با رونق بازارهای اروپا که از دوره صفویه آغاز شده بود و در طی قرون متمادی افت و خیز فراوانی را پشت سر نهاده بود، سیر عادی خود را در پیش گرفت. بازرگانان تبریزی به تاسیس کارگاههای فراوان قالیبافی نه تنها در تبریز بلکه در کرمان، مشهد، کاشان و سایر شهرهای ایران همت گماشته و قالیهای بافته شده از طریق استانبول به اروپا راه می‌یافتند.

با رونق روزافزون بازار فرش ایران بازرگانان خارجی خود به فکر سرمایه گذاری در ایران افتادند و با ایجاد کارگاههای بافت قالی در شهرهایی مانند کاشان، اراک و کرمان، هدایت این هنر و صنعت را به عهده گرفتند.
اکنون نیز فرش دستباف ایران در گذر سال ها و قرن ها و بلکه هزاره ها با تکیه بر اصالتهای گذشته، هنرمندی ایرانیان، خلاقیت تولید کنندگان و پیشینه پر افتخار خود همچنان راه کمال را می پیماید و در تمامی کره خاکd شهرتی بی مانند دارد.

اصول بافت فرش

گرچه یک بافت معیوب ، ممکن است از جهات بسیار زیادی دارای مشکل باشد ، اما چند نکته کلیدی وجود دارد که اگر توسط بافنده رعایت شوند ، بافت فرش – حداقل – دارای کیفیت قابل قبول خواهد بود و اگر رعایت نشوند ، ممکن است لطمات غیر قابل جبرانی به فرش وارد شود .

اساس انجام یک بافت خوب

اول: دار قالی سالم و بدون عیب

دوم : انجام چله کشی صحیح و یکدست می باشد .بنابراین ، چنانچه کیفیت موارد فوق ، برای شما قابل قبول ( یا دلچسب ) نبود ، تا زمان حل مشکل ، بهیچ عنوان بافت را شروع نکنید .برای بافندگان تازه کار و کم تجربه ، چله کشی کاری سخت و دشوار است همچنین ، با توجه به حساسیت فوق العاده چله کشی در حاصل کار ، بهتر است کار چله کشی را به افراد خبره و با تجربه واگذار کنید

پود نازک :

پس از انتخاب دار مناسب و انجام چله کشی صحیح ، مهمترین عامل موفقیت در انجام یک بافت خوب ، این است که بافنده در کشیدن پود نازک ، به اندازه کافی ، مهارت داشته باشد . بنابراین لطفا تا قبل از حصول اطمینان ، و تمرین کافی ، در این مورد بهیچ وجه ، بافت را شروع نکنید زیرا کیفیت بافت هر فرش بیشتر از هر چیز مربوط به کیفیت کشیدن پود نازک آن است.

کنترل دقیق ارتفاع فرش :

بطور مرتب ( معمولا هر بیست رج یکبار ) ارتفاع بافت را متناسب با رجشمار محاسبه کرده کافی است ارتفاع فرش را برابر با آن بطور مرتب و از همان ابتدا تنظیم کنید و از مشکلات و عیوب زیادی که در اثر عدم کنترل ابعاد ممکن است بوجود آید جلوگیری نمائید .با این حال توجه کنید که :اگر بافت شما پایین زدگی داشت : ( اشکال کار شما یکی از موارد زیر است)

– دفه را بیش از حد و خیلی محکم می کوبید .

– چله ها را بیش از حد استاندارد ( بوسیله پیچهای سردار ) سفت کرده اید .

– تراکم چله ها ، کم است ( چله ها بازتر از حد استاندارد کشیده شده است . عرض کارتان بیش از اندازه خواسته شده می باشد .)

-پود کلفت وپود نازک را به صورت مرتب در هر رج ، استفاده نمی کنید .

اگر بافت شما بالا زدگی داشت : ( اشکال کار شما یکی از موارد زیر است )

– دفه را آرام و کمتر از حد استاندارد می کوبید .

– چله ها شل است ( می توانید بصورت یکنواخت ، آنرا از طریق پیچهای سردار سفت نمایید).

– تراکم چله ها زیاد است ( عرض کار کمتر از اندازه خواسته شده می باشد .)

– پود نازک را خیلی سفت و خشک می کشید .( در این صورت هر چقدر هم دفه بزنید رج بعدی پایین تر نخواهد رفت .)

متاسفانه ، اکثر بافندگان عادت به اندازه گیری مرتب بافت ندارند و گاهی تا نیمه های فرش ، حتی یک بار هم ، آن را اندازه نمی گیرند و بالفرض ، اگر در وسط کار متوجه شوند که بافتشان ( مثلا ) پنج سانت کوتاه شده است ، سعی می کنند در نیمه دوم ، آن پنج سانت را هم جبران کنند . ( یعنی نیمه دوم را آنقدر بلند و با فاصله می بافند که پنج سانت هم بیشتر از اندازه استاندارد باشد !!) و اینجاست که اشتباهی بزرگتر از اشتباه اول را مرتکب می شوند !! چون در این صورت ، تمام فرش ( هم نیمه اول و هم نیمه دوم ) از نظر اندازه و ابعاد ، خراب شده است . بنابراین : اگر مقداری از فرش را ( بدون اندازه گیری دقیق و مرتب ) بافتید و بعدا متوجه شوید فرش بالا زدگی یا پایین زدگی دارد ، لطفا باقیمانده فرش را مطابق اندازه های استاندارد جدول ببافید ! ( و به قسمتی که دچار مشکل شده است ، کاری نداشته باشید !!! )همواره از گره های استاندارد با طول سه سانتیمتر (هر دو لای نخ با هم سه سانت !!) استفاده کنید چون در غیر این صورت با مشکل کسری نخ مواجه خواهید شد .

بسیاری از عیوب و مشکلات بوجود آمده در طول بافت ، بوسیله رفوگری و … قابل رفع هستند اما متاسفانه گاهی برای تامین نخهای کسری ( بخصوص اگر تعداد آنها زیاد باشد یا در قسمتهای حساس نقشه باشند ) هیچ کاری نمی توان انجام داد ! تا جایی کا ممکن است نا چار شوید تا بافت خود را نیمه کاره رها کنید بنابراین لطفا این توصیه را کاملا جدی بگیرید !!اکثر بافندگان وقتی با این پرسش مواجه می شوند که : << آیا طول گره هایتان بلند نیست ؟ >> فورا جواب می دهند که : خیر !! اتفاقا خیلی هم کوتاه است ! اما اگر چند گره از روی بافت را با قلاب شکافته و با خط کش اندازه بگیرید می بینید که طول هر گره ۵/۳ یا ۴ سانتیمتر ( و بیشتر از مقدار نخ داده شده ) است … بنابراین تا قبل از اندازگیری دقیق در این مورد قضاوت نکنید !!بعد از بافت هر رج باید گره ها را (بوسیله دو انگشت دست ) سر کشی نمائید . تا گره ها بصورت کاملا صاف و کشیده در ساختمان فرش قرار بگیرند ،همچنین می توانید با استفاده از دفه ، گره ها را شانه کنید شانه زدن بافت بوسیله دفه برای فرشهائی که بعدا برجسته کاری می شوند یک کار ضروری و لازم است.

نا همواری و سر کجی

گاهی اتفاق می افتد که پس از بافت مقداری از فرش ، امتداد رجها ، بتدریج از حالت کاملا صاف و افقی بودن خارج شده و ناهموار می شوند گاهی حتی بافت ، دچار سر کجی شدید می شود ( بطوریکه یک سمت بافت بالاتر و سمت دیگر پایین تر قرار می گیرد . )

دلایل بوجود آمدن اشکال ( ناهمواری یا سر کجی )این مشکل ، دو دلیل عمده دارد که هر دو مربوط به انجام ناصحیح چله کشی است .

-یکنواخت نبودن کشش چله ها در عرض کار :

در قسمتهایی که چله ها سفت تر است ، رجها در اثر دفه زدن ، به سادگی پایین می روند ولی در قسمتهایی که چله ها شل است ، هر چقدر هم دفه بزنید رجها پایین نمی روند ، بنابراین در امتداد رج ، پستی و بلندی ایجاد می شود .

– عدم تراکم یکنواخت تارهای چله در عرض کار :

در قسمتهائی که تعداد چله بیشتری ریخته شده ، طبیعتا ارتفاع فرش بدلیل فشردگی و تراکم بیشتر ، بالا می زند و بالعکس!

Related image

پیشینه فرش

به دست بافتهٔ پُرزدار و گره‌دار قالی گویند. همهٔ پژوهشگران بدون چون و چرا بر این نکته اعتراف دارند که قالی و قالی‌بافی از آسیا شروع شده است. پژوهشگران بر این عقیده‌اند که ترکستان، ایران و قفقاز می‌باید مهد اولیهٔ این هنر بوده باشند. از عباراتی که در انجیل و ادبیات کلاسیک آمده به این نتیجه رسیده‌اند که هنر شرقی قالی‌بافی مدت‌ها قبل از میلاد مسیح شناخته شده بوده و وجود داشته است.[۲]
هومر حماسه‌سرای معروف سدهٔ هفتم پیش از میلاد یونان صحبت از «کاناپه‌ای که با یک قالی ارغوانی مفروش شده بود» می‌کند. یا گزنفون مورخ، فیلسوف و سردار آتنی که در سال ۴۰۱ پیش از میلاد به جنگ با ایرانیان باستان پرداخته، گزارش کرده است که ایرانیان عادت دارند روی قالی‌های نرم استراحت کنند. با نگاهی به نقشهٔ جغرافیا امروزه منطقهٔ وسیعی شامل کشورهای آسیای صغیر، ترکیه، قفقاز، ایران، ترکمنستان، پاکستان، افغانستان، هند، تبت، چین، مصر، اسپانیا و حتی کشورهای شبه‌جزیرهٔ بالکان مانند رومانی را می‌یابیم که هنر و صنعت قالی‌بافی در آنها وجود دارد؛ ولی آنطور که پژوهشگران گفته‌اند، ایرانیان نخستین قومی بوده‌اند که به قالی‌بافی پرداختند و در این زمینه سرآمد جهانیان شدند. چنانکه آخرین پژوهشهای باستانشناسی هم دال بر این موضوع هستند. منظور اشاره به قدیمی‌ترین قالیِ پُرزدارِ شناخته‌شدهٔ موجود در جهان یعنی قالیچهٔ پازیریک است که در سال ۱۹۴۹ میلادی برابر با ۱۳۲۷ هجری شمسی توسط گروهی از باستان‌شناسان روسی به سرپرستی پروفسور رودنکو در حفاری‌هایی در منطقهٔ آلتای سیبری جنوبی در درهٔ پازیریک کشف شد[۲]
تاریخچهٔ بافت قالی (یا فرش) تا آنجا که دانسته شده است، به هزارهٔ پنجم و ششمِ پیش از میلاد در آسیای مرکزی برمی‌گردد. قالی ایرانی پازیریک، قدیمی‌ترین قالیِ دستبافِ یافته‌شدهٔ جهان است که در سیبری کشف شده و بافت ایران در دوران هخامنشیان است. قالی‌بافی در سدهٔ ۱۰ میلادی به وسیلهٔ مورها به اسپانیا شناسانده شد. جنگ‌های صلیبی باعث شد تا قالی‌های ترکی به اروپا برده شوند که در آنجا بیشتر از دیوارها آویزان می‌شد یا بر روی میزها قرار می‌گرفت؛ بنابراین، از آغاز آشناییِ اروپاییان با قالی، آنها به آن به دیدهٔ یک اثر هنری و نه یک زیراَنداز می‌نگریستند. پس از گسترش تجارت در سدهٔ ۱۷، قالی‌های ایرانی به شکل چشمگیری به اروپای غربی شناسانده شدند.
امروزه مراکز عمدهٔ تولید و بافت قالی، کشورهای ایران، پاکستان، هند، ترکیه، شمال آفریقا، منطقهٔ قفقاز، نپال، اسپانیا، ترکمنستان و تبت می‌باشند.

ریشه‌شناسی واژه‌های مربوط به فرش

در زبان پهلوی واژه‌های گوناگونی برای اشاره به انواع گستردنی‌ها به کار برده می‌شد: برای قالی نفیس از بَت یا بوپ، برای نمد و فرش از نمت استفاده می‌شد و برای فرش و بستر از ویستَرْگ که از ویستردن (wistardan) گرفته شده که در فارسی امروز، گستردن گفته می‌شود.
اما واژهٔ قالی یا غالی از نام شهری به نام قالین (اصل نام شهر مشخص نیست هرچند قلعه و نه شهری وجود دارد که به انگلیسی غالین جاکار و بِرداوان می‌نامند و در خود ارمنی برداوان می‌گویند) در ارمنستان که در آن دوران بخشی از ایران باستان بوده است، گرفته شده‌است.∗
البتّه فرهنگ لغت عمید کلمهٔ قالی را برگرفته از کلمهٔ ترکی قالین به معنای فرشِ پُرزدار که با نخ و پشم به رنگهای مختلف بافته می‌شود، معنی کرده است.[۱] ∗
معنای «بوب» در لغتنامه دهخدا چنین آمده‌است:
فرش و بساط خانه… فرشی که آن را انبوب نیز گویند… در ارمنی، بوب و پهلوی، بوپ. در تاریخ طبری از ابوجعفر محمد بن جریر طبری (حدود ۲۶۶ – ۳۱۰) و ترجمه و تالیف ابو علی محمد بلعمی (۳۲۵) واژه «بساط» مترادف فرش آمده‌است. در آنجا از «فرش بهارستان» سخن می‌رود که در حملهٔ اعراب به ایران از کاخ تیسفون بدست آمده‌است. در معجم البلدان از یاقوت حموی (اوایل سده هفتم هجری قمری) چنین می‌آید: «بساطی یافتند از دیبا، شصت ارش اندر شصت ارش». در نُزهَه القُلوب حمدالله مستوفی (۷۵۰) از قول ابوعون صاحب کتاب الذیج چنین آمده‌است: «در قالی‌قلا فرشی بافته می‌شود که آن را قالی نامند و قالی نسبت اختصاری است به شهر قالی‌قلا و قالی‌قلا شهری است در ارمنستان کبیر… از عهد انوشیروان، هنوز ارمنستان بدست ایرانیان بود تا اسلام آمد… «ارمینیاغس» یکی از مردم ارمنستان زمام حکومت… را در دست گرفت. پس از وی زنی به حکومت رسید بنام «قالی» و شهری ساخت و آن را «قالی‌قاله» نامید که به معنای احسان است.»

بهترین فرش ماشینی

این بار میخواهیم بخشی تازه به عنوان برترین برند را موضوعات مختلف و صنایع متنوع تحت نظر سنجی از کاربران خود ایجاد نماید. شما می توانید در هر پست به تولید کننده و برندی که در آن صنعت یا خدمات مورد نظرتان رای داده و در صورت تمایل علت رای به آن برند را در قسمت کامنت ها ثبت نمایید. امید اینکه سایرین بتوانند از اطلاعات شما بهترین بهره را ببرند.

تمام تلاش ما در این رای گیری بر آن است از هر گونه تقلب به هر نحوی جلوگیری کنیم تا نتایجی صادقانه را به مخاطبین خویش ارایه کنیم. در این نظرسنجی از شما دوستان می خواهیم بهترین برند فرش ماشینی در ایران را از نظر خودتان معرفی کنید. در این نظرسنجی می توانید تا ۳ شرکت را انتخاب کنید. لطفا در کامنت ها نظر خودتان را ارائه بدهید.


فرش ساوین
فرش قیطران
فرش مشهد
فرش نگین مشهد
قالی سلیمان
فرش بزرگمهر
فرش کسری
فرش راوند
فرش مشهد اردهال
فرش ستاره کویر یزد
فرش فرهی
فرش خاطره کاشان
فرش پاتریس
شهرفرش
آقای فرش
فرش ایرانی
سرای ابریشم
فرش کاشان